Festivalın Açılış Konserti

Əsərdə sirk nömrələrinin çevikliyi, səssiz filmlərdəki təqib səhnələrinin sürəti və qəfildən yaranan səmimi lirizm bir araya gəlir. Bu, bəstəkarın əsəri yazdıqdan cəmi bir neçə ay sonra, 1934-cü ildə məhz bu səhnədə ifa etdiyi həmin konsertdir. Əsərdə əvvəlcə bir-birinə qarşı duran iki səs sonda ortaq dil tapır - müxtəlif sənət və mədəniyyətlərin kəsişməsi üzərində qurulan festival, eləcə də açılış proqramı iki ifaçı üçün yazılmış əsərlərə söykənən ikinci festival üçün son dərəcə uyğun bir başlanğıcdır.

Dirijor seçimi də təsadüfi deyil. Dmitri Sitkovetski 1954-cü ildə Bakıda, skripkaçı Yulian Sitkovetski ilə pianoçu Bella Davidoviçin ailəsində anadan olub. O, 22 yaşında Sovet İttifaqını tərk etdikdən sonra skripkaçı, dirijor və transkripsiya müəllifi kimi beynəlxalq karyera qurub. 1999-cu ildə isə doğma Bakıda keçirilən “Musiqinin İpək Yolu” festivalına bədii rəhbərlik edib. O, festivalın bu buraxılışını açmaq və Vilyam Kentricin ərsəyə gətirdiyi filmin müşayiəti ilə Şostakoviçin Onuncu simfoniyasına dirijorluq etmək üçün doğma şəhərinə qayıdır. Sitkovetski həmçinin BIAF Festival Orkestrinə də rəhbərlik edir: Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrinin musiqiçiləri bu layihə üçün dəvət olunmuş xarici ifaçılarla bir araya gəlirlər. Beləliklə, yalnız səhnədə deyil, orkestrin öz heyətində də qonaq sənətçilər yer alır.

Şostakoviçin Bakı ilə əlaqəsi zamanla bütöv bir bəstəkarlıq məktəbinə çevrilib. XX əsr Azərbaycan musiqisinin siması olan iki dahi bəstəkar - Qara Qarayev və Cövdət Hacıyev 1940-cı illərdə Moskva Konservatoriyasında onun bəstəkarlıq sinfində təhsil alıblar. Müəllim-tələbə münasibətləri sonradan D. Şostakoviçin ömrünün sonunadək davam edən dostluğa çevrilib. Artıq 1908-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli “Leyli və Məcnun” operası ilə milli opera sənətinin təməlini qoymuş, D. Şostakoviç isə milli bəstəkarlıq məktəbinə müasirləşmək üçün lazım olan texniki ustalığı və yaradıcı sərbəstliyi aşılamaqla növbəti mərhələyə yol açmışdı. Qara Qarayevin Nizaminin eyniadlı poemasının motivləri əsasında yazdığı “Yeddi gözəl” baleti (1952) Azərbaycan baleti üçün Üzeyir Hacıbəylinin opera sənətində yaratdığı kimi dönüş nöqtəsi oldu.

D. Şostakoviç sonralar dəfələrlə Bakıda olub: 1949-cu ildə Azərbaycan musiqisinə baxış tədbirlərində, 1952-ci ildə isə Qara Qarayevin “Yeddi gözəl” baletinin premyerasında iştirak edib və Filarmoniyada öz əsərlərini ifa edib. O, 1956-cı ildə Azərbaycan Bəstəkarlarının Birinci Qurultayına qatılıb. Üç əsri əhatə edən festival proqramı Vivaldi və Baxdan Şostakoviç, Fikrət Əmirov və Elmira Nəzirova kimi sənətçiləri ehtiva edir. Elmira Nəzirovanın “Andante cantabile” əsəri birbaşa D. Şostakoviç ilə bağlıdır, belə ki, o, Moskva Konservatoriyasında bəstəkarın sinfində təhsil alıb. Fikrət Əmirovun simli orkestr üçün “Nizaminin xatirəsinə” simfoniyası isə gecəyə Azərbaycan musiqisinin daha bir özünəməxsus səsini bəxş edir.

Dramatik gərginlik və incə ironiya, lirik dərinlik və virtuoz parlaqlıq müxtəlif dövr və ənənələrə aid musiqinin Şostakoviçin sənət dünyası ilə dialoqa girdiyi bu gecənin ruhunu müəyyənləşdirir.